چرا بازی میتواند درمان باشد؟
درمان قطعی بیش فعالی در کودکان و بزرگسالان با دکتر فریدی
به دنبال درمان adhd یا بیش فعالی در کودکان و نوجوانان و بزرکسالان هستید. جهت مشاوره رایگان با دکتر فریدی با ما تماس بگیرید و یا به برگه مربوطه مراجعه نمایید تا پاسخ پرسش خود را بیابید.
برای بسیاری از والدین، بازی فقط یک روش سرگرمکننده برای پر کردن زمان کودک است. اما روانشناسان کودک سالهاست که از بازی بهعنوان ابزاری درمانی برای بهبود مهارتهای اجتماعی، کاهش استرس و درمان اختلالاتی مثل بیشفعالی (ADHD) استفاده میکنند. کودکانی که با بیقراری، پرحرفی، یا ضعف در تمرکز روبهرو هستند، اغلب در قالب بازی بهتر ارتباط برقرار میکنند، احساساتشان را بروز میدهند و رفتارهای سالمتری را تجربه میکنند.
بازی درمانی برای بیشفعالی چیست؟
بازی درمانی یک روش مؤثر و غیرمستقیم برای کمک به کودکان بیشفعال است تا با چالشهای روزمره خود مقابله کنند. برخلاف درمانهای دارویی یا گفتوگوهای بالینی، بازی درمانی از زبان طبیعی کودکان — یعنی «بازی» — استفاده میکند تا آنها بتوانند احساسات، اضطرابها و افکارشان را بدون نیاز به کلمات پیچیده بیان کنند. کودکان از طریق بازی اعتمادبهنفس بیشتری پیدا میکنند و با تجربهی موفقیتهای کوچک، انگیزه بیشتری برای یادگیری رفتارهای مثبت خواهند داشت.
فواید بازیهای هدفمند برای کودکان بیشفعال
بازیهایی که بهصورت هدفمند و براساس نیازهای خاص کودک طراحی میشوند، میتوانند تأثیر عمیقی در مدیریت علائم بیشفعالی داشته باشند. این بازیها:
- باعث افزایش تمرکز و حافظه کوتاهمدت میشوند.
- به تخلیهی انرژی اضافی و کنترل هیجان کمک میکنند.
- مهارتهای اجتماعی مانند نوبتگیری، رعایت قوانین و حل مسئله را تقویت میکنند.
- از پرخاشگری و نوسانات خلقی کودک میکاهند.
- ارتباط کودک با والدین و درمانگر را بهبود میبخشند.
نکاتی برای انتخاب بازی مناسب کودکان ADHD
انتخاب بازی درست برای کودک بیشفعال بسیار مهم است. برخی نکات کلیدی عبارتند از:
- بازی باید قوانین ساده و واضحی داشته باشد.
- ترجیحاً قابل انجام در خانه باشد و نیازی به تجهیزات پیچیده نداشته باشد.
- مدت زمان بازی کوتاه ولی تکرارپذیر باشد تا کودک خسته یا بیحوصله نشود.
- امکان تخلیه فیزیکی یا هیجانی در آن وجود داشته باشد.
- هدفمند باشد؛ مثلاً تمرکز، حافظه یا هماهنگی بدنی را تقویت کند.
نقش والدین در اجرای بازیدرمانی در خانه
والدین نقش مهمی در اثربخشی بازی درمانی دارند. اگر آنها فعالانه در فرآیند بازی با کودک شرکت کنند، فضای امن و دلپذیری برای رشد کودک فراهم میشود. چند توصیه کاربردی:
- کودک را در انتخاب بازی مشارکت دهید تا احساس کنترل و رضایت بیشتری داشته باشد.
- اجازه دهید بازی آزادانه و بدون ترس از قضاوت یا شکست انجام شود.
- به کودک آزادی عمل بدهید ولی در چارچوبی سازنده هدایتش کنید.
- از تشویق و تحسین واقعی استفاده کنید، حتی برای پیشرفتهای کوچک.
درمان اختلال بیش فعالی و عدم تمرکز با بازی درمانی
بازیهای مناسب برای تقویت تمرکز کودکان بیشفعال
یکی از مهمترین مهارتهایی که باید در کودکان ADHD تقویت شود، تمرکز است. در ادامه برخی از بازیهایی که به افزایش تمرکز و دقت کودک کمک میکنند، معرفی میشود:
- کارتهای حافظه: کودک باید جای تصاویر مشابه را به خاطر بسپارد، که باعث تقویت حافظه بصری و تمرکز میشود.
- بازی نقطهبهنقطه یا ماز: این بازیها نیاز به دنبال کردن مسیر و دقت دیداری دارند و تمرکز مستمر را افزایش میدهند.
- پازلها و ساختنیها: کودک باید قطعات را به شکل درست کنار هم قرار دهد، که مستلزم توجه و صبر است.
- لگو یا سازهسازی: ساختن اشکال خلاقانه با قطعات لگو میتواند تمرکز، هماهنگی چشم و دست، و مهارت حل مسئله را تقویت کند.
بازیهایی برای تخلیه انرژی و کنترل هیجان
کودکان مبتلا به بیشفعالی معمولا انرژی زیادی دارند که اگر تخلیه نشود، ممکن است منجر به بیقراری، پرخاشگری یا اختلال در یادگیری شود. بازیهای حرکتی و فیزیکی کمک میکنند این انرژی اضافی بهصورت سالم آزاد شود. چند نمونه مؤثر از این نوع بازیها عبارتند از:
- لیلی و طنابزدن: این بازیها نیاز به هماهنگی، تعادل و تمرکز دارند و در عین حال انرژی زیادی مصرف میکنند.
- توپبازی و پرتاب هدفمند: پرتاب توپ به هدف یا داخل سبد میتواند به تقویت کنترل حرکات و دقت کمک کند.
- بازی با ترمپولین: پریدن روی ترمپولین نهتنها برای تخلیه انرژی بسیار مؤثر است، بلکه باعث تحریک سیستم عصبی تعادلی کودک میشود.
- پاراشوت یا چتر بازی: این بازی گروهی علاوه بر هیجانانگیز بودن، همکاری و نظم در حرکت را تقویت میکند.
هدف از این بازیها، خسته کردن کودک نیست، بلکه کمک به مدیریت بهتر انرژی درونی اوست؛ بهطوری که در بقیه روز، آرامتر و تمرکزپذیرتر باشد.
بازیهای تخیلی و نمایشی برای تنظیم احساسات
بازیهای تخیلی و نمایشی برای تنظیم احساساتبازیهای نمایشی، داستانگویی و فانتزی برای کودکان بیشفعال بسیار مفیدند؛ زیرا آنها را در درک و بیان احساسات یاری میدهند. این نوع بازیها، ذهن کودک را از رفتارهای تکانشی منحرف کرده و وارد دنیایی خلاقانه و درونی میکنند.
- عروسکهای نمایشی: استفاده از عروسکهای دستکشی یا انگشتی برای اجرای داستانهایی با احساسات مختلف، به کودک کمک میکند خشم، ترس، یا غم خود را غیرمستقیم بروز دهد.
- بازی نقشآفرینی: بازیهایی مانند “معلم و شاگرد”، “پزشک و بیمار” یا “خانواده” باعث میشود کودک در موقعیتهای اجتماعی مختلف قرار بگیرد و بهتر با آنها کنار بیاید.
- داستانگویی با اسباببازیها: کودک با خلق داستانهایی با استفاده از حیوانات اسباببازی یا ماشینها، تجربهها و اضطرابهای خود را در قالب بازی بازسازی میکند.
- تجسم فانتزی: اگر کودک مثلاً ناراحت است که نمیتواند به پارک برود، با او باغوحش خیالی بسازید. این نوع بازیها ناامیدی را به امید و خلاقیت تبدیل میکنند.
این سبک بازیها در واقع مثل «قرص شیرینشده» هستند که پیامهای درمانی را بدون فشار و استرس به ذهن کودک منتقل میکنند.
اسباببازیها و ابزارهای حسی مناسب برای کودکان بیشفعال
استفاده از ابزارهای حسی و آرامبخش میتواند در مواقع خاص مثل اضطراب بالا، بیقراری یا عدم تمرکز بسیار مفید باشد. این وسایل معمولاً ساده و در دسترساند، اما اثربخشی بالایی دارند. چند مورد از بهترین ابزارها عبارتند از:
- فیجتها (Fidget toys): توپهای ضد استرس، فیجت اسپینرها یا ابزارهای چرخشی کوچک به کودک اجازه میدهند با دستانش مشغول باشد، بدون اینکه حواسش از فعالیت اصلی پرت شود.
- خمیر بازی یا شنهای حسی: لمس این مواد نرم و شکلپذیر باعث تحریک حس لامسه و کاهش تنش میشود.
- تایمرهای تصویری یا شنی: کمک میکنند کودک مفهوم زمان را بهتر درک کند و تمرکزش را در طول فعالیت حفظ کند.
- توپ تعادلی یا کوسنهای نشیمن حسی: نشستن روی این ابزارها هنگام انجام فعالیتهای نشسته مثل تکالیف، باعث بهبود تمرکز و آرامش فیزیکی کودک میشود.
این ابزارها میتوانند در مواقع خاص (مانند شروع روز، هنگام مطالعه یا در پایان فعالیتهای بدنی) بهعنوان پشتیبان بازیدرمانی بهکار روند و اثر آن را چند برابر کنند.
بازی های درمان بیش فعالی
چگونه روتین روزانه بازی بچینیم؟
داشتن روتین منظم، نهتنها برای کودکان بیشفعال بلکه برای همه کودکان مفید است؛ اما در مورد ADHD اهمیت آن چند برابر میشود. اگر بازیهای درمانی در قالب برنامه روزانه اجرا شوند، اثربخشی آنها بیشتر خواهد شد. برای تنظیم یک روتین مؤثر، این نکات را در نظر بگیرید:
- شروع روز با بازی فیزیکی: فعالیتهایی مثل پیادهروی، توپبازی یا حرکت در فضای باز قبل از آغاز روز باعث تخلیه انرژی و افزایش تمرکز میشوند.
- زمانبندی مشخص برای بازیهای تمرکزی: در ساعاتی که کودک بیشترین انرژی ذهنی دارد (مثل صبح)، بازیهای پازلی یا حافظه را اجرا کنید.
- استفاده از تایمر برای مدیریت زمان بازی: کمک میکند تا کودک بهتر زمان را درک کرده و پایان بازی را راحتتر بپذیرد.
- جایگزینی بازی با تنبیه: بهجای محروم کردن کودک از بازی در صورت بروز رفتار نامناسب، از بازی برای بازسازی رابطه و آموزش استفاده کنید.
- پایان روز با بازی آرام: شندرمانی، نقاشی یا قصهگویی برای کاهش تنش و آمادهسازی برای خواب عالی هستند.
هدف این است که بازی بخشی طبیعی و پیشبینیپذیر از زندگی روزمره کودک باشد، نه فقط یک فعالیت فوقبرنامه یا پاداش.
اشتباهات رایج در بازیدرمانی در خانه
برخی والدین با نیت خیر وارد فرآیند بازیدرمانی میشوند، اما ناخواسته اشتباهاتی انجام میدهند که ممکن است اثر بازی را کاهش دهد یا حتی معکوس کند. در اینجا چند مورد از رایجترین خطاها را مرور میکنیم:
- کنترل بیش از حد بازی: سعی نکنید همهچیز را طبق برنامهی خود جلو ببرید. کودک باید فضای خلاقیت و تصمیمگیری داشته باشد.
- قطع ناگهانی بازی: پایان دادن ناگهانی و بدون آمادهسازی به بازی میتواند کودک را دچار اضطراب یا خشم کند.
- استفاده از بازی بهعنوان جایزه یا تنبیه: بازی نباید به ابزار کنترل رفتاری تبدیل شود، بلکه باید وسیلهی ارتباط و اعتماد باشد.
- عدم توجه به حالات کودک در لحظه بازی: اگر کودک خسته یا مضطرب است، ممکن است آماده بازی نباشد. انعطاف در این مواقع بسیار مهم است.
- نادیده گرفتن علایق کودک: انتخاب بازی فقط بر اساس نظر والدین باعث کاهش انگیزه و همکاری کودک میشود.
اجتناب از این اشتباهات، مسیر بازیدرمانی را هموارتر و رابطه والد-کودک را عمیقتر میکند.
بررسی نمونههای موفق از بازیدرمانی در ADHD
برای درک بهتر اثربخشی بازیدرمانی در کودکان مبتلا به ADHD، بهتر است چند نمونه واقعی را بررسی کنیم. این مثالها از مراکز مشاوره، تجربیات درمانگران کودک و والدین برگرفته شدهاند:
- بازی “پیدا کن و بگو”: کودک ۶ سالهای که دچار نقص توجه شدید بود، از طریق بازیای ساده با کارتهای تصویری توانست دامنه توجه خود را از ۲ دقیقه به بیش از ۸ دقیقه افزایش دهد.
- استفاده از عروسک دستی هنگام عصبانیت: پدر و مادری با کودک پرخاشگر ۵ ساله، با استفاده از شخصیت عروسکی با صدای بامزه توانستند در زمانهای تنش، احساسات کودک را منحرف و کنترل کنند.
- روتین روزانه با ترمپولین: پسربچهای ۷ ساله با فعالیت بیش از حد، هر روز صبح ۱۰ دقیقه روی ترمپولین بازی میکرد. این کار باعث کاهش مشکلات رفتاریاش در مدرسه شد.
- شندرمانی برای اضطراب اجتماعی: دختری ۸ ساله با ترکیب اضطراب و ADHD از طریق بازی با شنهای رنگی و تعریف داستان در شن، توانست اضطراب حضور در جمع را کاهش دهد.
این نمونهها نشان میدهند که اگر بازیدرمانی به درستی و با تداوم اجرا شود، میتواند در بهبود علائم ADHD بسیار مؤثر و حتی جایگزین برخی درمانهای دارویی شود.
ترکیب بازیدرمانی با استراتژیهای رفتاری ساده
برای اثربخشی بیشتر، بازیدرمانی میتواند در کنار تکنیکهای ساده رفتاری مورد استفاده قرار گیرد. بسیاری از روانشناسان کودک پیشنهاد میدهند که والدین از تکنیکهای تربیتی مثبت همزمان با بازی بهره بگیرند تا کودک هم بازی کند، هم مهارتهای اجتماعی و رفتاری را بیاموزد.
برخی از استراتژیهای کاربردی عبارتند از:
-
پاداش فوری برای رعایت قوانین بازی: مثلا اگر کودک در طول بازی نوبت را رعایت کرد، او را بلافاصله تحسین کنید یا یک ستاره در دفتر پاداشش بچسبانید.
-
استفاده از جدول سلوک (Behavior Chart): موفقیت در بازی را در قالب نقاط مثبت ثبت کرده و بعد از چند امتیاز، به او انتخاب بازی مورد علاقهاش را هدیه دهید.
-
تقویت رفتار مثبت با داستانسازی: از داستانهایی استفاده کنید که در آنها شخصیتها رفتارهای درست انجام میدهند. سپس از کودک بخواهید در بازی از آنها تقلید کند.
-
ایجاد “قانون بازی”: برای هر بازی، دو یا سه قانون ساده بنویسید و قبل از شروع با کودک مرور کنید تا پیشبینیپذیر و قابل کنترل شود.
وقتی بازیدرمانی در کنار تربیت مثبت و ارتباط عاطفی قوی قرار میگیرد، نتیجهای چند برابر مؤثر خواهد داشت.
استفاده از جدول سلوک در بازی های درمان بیش فعالی
سوالات متداول
آیا بازی درمانی جایگزین دارو میشود؟
در برخی موارد خفیف تا متوسط، بازیدرمانی میتواند بسیار مؤثر باشد. اما در موارد شدیدتر، معمولاً در کنار دارو تجویز میشود، نه بهجای آن. بهتر است با مشاور کودک مشورت شود.
چه مدت باید بازی درمانی ادامه داشته باشد؟
بستگی به شدت علائم و سن کودک دارد، اما معمولاً تأثیرات اولیه بعد از ۳ تا ۴ هفته مشاهده میشود. برای نتایج ماندگار، باید بخشی از روتین روزانه شود.
آیا بازیدرمانی برای همه سنین کودکی مؤثر است؟
بله. فقط نوع بازیها باید متناسب با گروه سنی باشد. برای کودکان خردسال، بازیهای حسی و تخیلی مناسبترند و برای بزرگترها، بازیهای فکری و گروهی.
بازیدرمانی با مشاور بهتر است یا در خانه؟
هر دو حالت مفید است. بازی با مشاور معمولاً ساختاریافتهتر و تخصصیتر است، اما بازیدرمانی در خانه به کودک احساس امنیت و آرامش بیشتری میدهد.
چه بازیهایی برای کودکان بیشفعال زیر ۳ سال مناسب است؟
بازی با خمیر، شن حسی، عروسکهای ساده، بازی با توپ نرم، و موسیقی تعاملی از بهترین گزینهها برای کودکان زیر سه سال هستند.
معرفی بهترین مرکز و پزشک برای درمان بیش فعالی
اگرچه بازی های درمان بیش فعالی نقش بسیار پر رنگی در کنترل و درمان این مشکل دارند، اما استفاده از روش های مدرن و جدید نیز می تواند به شما کمک کند تا در این مسیر موفق تر بوده و این اختلال را به بهترین شکل ممکن از کودکان دور کنید.
نوروفیدبک یک درمان تخصصی است که از فناوری پیشرفته رایانه ای برای متعادل کردن و بهینه سازی مغز استفاده می کند و در طول هر جلسه، افراد تحت درمان، فقط با استفاده از مغز خود یک بازی ویدیویی انجام می دهند! این یک درمان سرگرم کننده، تعاملی و جذاب است که به افراد مبتلا به بیش فعالی کمک می کند مغز خود را تقویت کرده و مجدداً به حالتی سالم تر و متمرکزتر آموزش دهند. با استفاده از نمایشگرهای زمان واقعی فعالیت مغز، می توانید یاد بگیرید که چگونه عملکرد مغز خود را تنظیم کنید.
نوروفيدبك اس لورتا بسيار پيشرفته تر از نوروفيدبك لورتا است و بيش از ٦٠٠٠ نقطه در مغز را تحت تاثير قرار مي دهد. در واقع، نوروفیدبک اس لورتا، برای مغز انسان مانند یک آینه عمل می کند. همانطور که ما هر روز با نگاه کردن به آینه متوجه نقائص و اشکالات موجود در ظاهر خودمان می شویم، با استفاده از این روش درمانی نیز اشکالات و نواقص مغزی با دقت مورد بررسی قرار گرفته و به ندریج برطرف و درمان خواهند شد.
خانم دکتر فریدی، روانشناس و نوروتراپیست و متخصص در درمان انواع اختلالات رفتاری و روانی مانند بیش فعالی، اوتیسم، اضطراب، افسردگی، وسواس، پرخاشگری، اعتیاد، صرع، اختلال حافظه، اختلالات گفتاری و توانبخشی سکته مغزی هستند که با استفاده از تکنولوژی نقشه مغزی QEEG، نوروفیدبک به شیوه نوین لورتا و تحریک مغزی اقدامات بسیار ارزشمندی در جهت درمان افسردگی بدون دارو، درمان افسردگی و اضطراب، نوروفيدبك لورتا، الکتروتراپی مغز، تحریک مغزی، درمان بیش فعالی، درمان قطعی استرس کودکان، درمان اختلال يادگيری، درمان صرع، درمان وسواس فکری، درمان وسواس با جدیدترین متدها، مشاوره روانشناسی در غرب تهران را به مراجعه کنندگان ارائه می دهند.
- آدرس:
- تهران سعادت آباد خ ٢٨غربي پلاك ٧٦
- شماره تماس:
- 02128428890
- 09014020479
بدون دیدگاه